Ο καθένας έχει να θυμηθεί κάτι από αυτήν την αθηναϊκή κινηματογραφική σύναξη του πρώιμου φθινοπώρου. Σινεφίλ γνωριμίες στις ουρές στη Σταδίου, σκληρά debates στα φουαγιέ, κάποιες ταινίες-αποκάλυψη που δεν παίχτηκαν ποτέ στις αίθουσες, μικρές –τις περισσότερες φορές χαριτωμένες– αναποδιές, βράδια που μύριζαν κινηματογραφικούς ήρωες και αιθυλική αλκοόλη. Εξάλλου, οι Νύχτες Πρεμιέρας διαθέτουν μια μοναδική διαλεκτική σχέση με την πόλη που τις γέννησε. Πολυσυλλεκτικές, απρόβλεπτες, μποέμ, πολύ νεανικές και ελάχιστα κυριλέ, έχουν καταφέρει να εκπληρώσουν τον κυριότερο στόχο τους: να χωρέσουν στο ασύμμετρο κάδρο τους ολόκληρο το σινεφίλ τοπίο μιας χαοτικής μεγαλούπολης. Σίγουρα, στα δέκατα πέμπτα γενέθλιά του, το Διεθνές Κινηματογραφικό Φεστιβάλ της Αθήνας έχει ετοιμάσει ένα πρόγραμμα το οποίο προσφέρει πολλές θελκτικές εναλλακτικές προτάσεις, πέρα από τις καθαρά εμπορικές επιταγές και τα προστάγματα της μπλοκμπάστερ κυριαρχίας. Από τη θριαμβεύτρια του περασμένου Φεστιβάλ Κανών «Λευκή Κορδέλα» του Χάνεκε μέχρι το αφιέρωμα στον πρωτοπόρο Ριμπζίνσκι και την ταινία λήξης, τις συγκινητικές «Ραγισμένες Αγκαλιές» του Αλμοδόβαρ, οι Νύχτες Πρεμιέρας έχουν ετοιμάσει τη δική τους σινεφίλ επίθεση. Εσείς απλώς φροντίστε να μην προβάλετε καμία αντίσταση…
Με φόντο τη Χρυσή Αθηνά
Το Διαγωνιστικό Τμήμα ανέκαθεν υπήρξε η ραχοκοκαλιά του προγράμματος και η μεγάλη ευκαιρία για την αναζήτηση ακατέργαστων σινε-διαμαντιών. Κάτι τέτοιο ισχύει και στην περίπτωση του «Φεγγαριού» που έχει σκηνοθετήσει ο πρωτοεμφανιζόμενος Ντάνκαν Τζόουνς (γιος του Ντέιβιντ Μπάουι). Η επιστημονικής φαντασίας ταινία του, που έγινε instant hit στο περασμένο Σάντανς, διαθέτει προϋπολογισμό μόλις 5 εκατ. δολαρίων και μια… διαστημική ερμηνεία από τον Σαμ Ρόκγουελ. Ακόμη μία κινηματογραφικά αξιοσημείωτη περίπτωση είναι το «Μεγάλη Ζωή» του Γκάρι Γέιτς, μια κωμωδία που καυτηριάζει απολαυστικά την αρσενική ηλιθιότητα. Στη συνέχεια, ο τηλεοπτικός σκηνοθέτης Αρμάντο Ιανούτσι κάνει το πρώτο του κινηματογραφικό βήμα, εμποτίζοντας με δηλητηριώδες βρετανικό φλέγμα την αντιπολεμική του σάτιρα «Πόλεμος Εκτός Προγράμματος». Δύο εύπλαστοι κι ετερόκλητοι ήρωες, που κατάγονται από την Αυστραλία, πρωταγωνιστούν στο «Μαίρη και Μαξ», ένα claymation (κινούμενο σχέδιο με φιγούρες φτιαγμένες από πλαστελίνη) που έχει ήδη δημιουργήσει παγκόσμιο hype, αποτελώντας το πλέον πρωτοπόρο δείγμα αυτού του είδους. Τέλος, η «Πόλη της Ζωής και του Θανάτου» του Λου Τσαν, η οποία βασίζεται σε ένα δραματικό ιστορικό γεγονός, είναι σίγουρο ότι θα σοκάρει το κοινό με τη βίαιη, σχεδόν ωμή επίθεση ασπρόμαυρων σεκάνς που έχει ενορχηστρώσει ο νεαρός σκηνοθέτης της.

Ελληνικές σούπερ πρεμιέρες
Σίγουρα, αυτό που ξεχωρίζει στις φετινές Νύχτες Πρεμιέρας δεν είναι άλλο από την έντονη παρουσία αξιόλογων ελληνικών ταινιών, αρκετές εκ των οποίων κατάφεραν να κάνουν την περσινή σεζόν μια εντυπωσιακή βόλτα στα πιο γνωστά φεστιβάλ της Ευρώπης, συγκεντρώνοντας βραβεία και, κυριότερα, ελπίδες για το μέλλον του σινεμά στη χώρα μας. Η ταινία-έκπληξη τελικά αποκαλύφθηκε από τους διοργανωτές και ο «Κυνόδοντας», η πρωτότυπη αλληγορία του Γιώργου Λάνθιμου που εντυπωσίασε στις Κάνες, θα προσφέρει και επίσημα τα πρώτα «δαγκώματά» της στο αθηναϊκό κοινό τον Σεπτέμβρη. Επίσης, η «Στρέλλα» του Πάνου Κούτρα, η οποία απέσπασε θετικότατα σχόλια στην περασμένη Μπερλινάλε, θα κάνει την ελληνική πρεμιέρα της στις 15ες Νύχτες Πρεμιέρας. Το ίδιο θα συμβεί και με την «Ακαδημία Πλάτωνος» του Φίλιππου Τσίτου, με πρωταγωνιστή τον Αντώνη Καφετζόπουλο, που απέσπασε βραβείο αντρικής ερμηνείας, οικουμενικής επιτροπής και αυτό της επιτροπής νέων στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο. Απαρατήρητη δεν περνά, βέβαια, η αιματοβαμμένη επιστροφή του σπλάτερ «Κακό στην Εποχή των Ηρώων» καθώς και το ντοκιμαντέρ «Ξένες σε Ξένη Χώρα» του Δημήτρη Παναγιωτάτου, ένα αποκαλυπτικό, νοσταλγικό ταξίδι σε πενήντα ελληνικές ταινίες μυστηρίου και φαντασίας.
Δες με πρώτος
Οι avant premieres πάντα αποτελούσαν πόλο έλξης για το αθηναϊκό κοινό. Αρκετές θα είναι λοιπόν και φέτος οι σινεφίλ αφίξεις που θα αποκαλυφθούν πρώτα στους θεατές των Νυχτών Πρεμιέρας, με πρώτη και σημαντικότερη τη «Λευκή Κορδέλα» του Μίκαελ Χάνεκε. Το στιλιζαρισμένο, ασπρόμαυρο φιλμ εποχής του Γερμανού σκηνοθέτη (Χρυσός Φοίνικας στο περασμένο Φεστιβάλ Κανών), το οποίο κοιτά με περίσσια ειλικρίνεια και τόλμη το φαινόμενο του φασισμού, θεωρείται ήδη μια instant classic ταινία κι ένα από τα καλύτερα δείγματα κινηματογραφικής γραφής των καιρών μας. Επίσης, δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη η επιστροφή της μεγάλης Μέριλ Στριπ με τη γαστριμαργική κομεντί «Τζούλι & Τζούλια», που ίσως της χαρίσει άλλη μία υποψηφιότητα για Όσκαρ. Η γυναίκα που άλλαξε για πάντα την ιστορία της μόδας έρχεται στην Ελλάδα φέρνοντας μαζί της τον δεξιοτέχνη εραστή της στο «Coco Chanel & Igor Stravinsky», ενώ δεν πρέπει να παραλείψετε σε καμία περίπτωση το «Informant!» του Στίβεν Σόντερμπεργκ, και το «Ποτάμι Ανάμεσα», που ξεχώρισε στο περασμένο Φεστιβάλ του Βερολίνου.

Δύο underground αφιερώματα
Χωρίς πολλές τυμπανοκρουσίες και με word to mouth διαφήμιση, το αφιέρωμα στον Σίον Σόνο είναι σίγουρο ότι θα προσελκύσει ένα πιο παράτολμο κινηματογραφόφιλο κοινό. Ο Ιάπωνας σκηνοθέτης με την εμμονοληπτική, στιλιζαρισμένη και βαθιά αλληγορική ματιά αξίζει να βρεθεί ανάμεσα στις πιο underground επιλογές σας. Το ίδιο ισχύει και με το «Παγωμένο Αίμα», ένα αφιέρωμα στον σκανδιναβικό τρόμο που έχει πάρει τα πάνω του τα τελευταία χρόνια. Ιδιαίτερη μνεία χρήζει το «Χιόνι Βάφτηκε Κόκκινο», ένα φιλμ με πρωταγωνιστές ναζί-ζόμπι και σπλάτερ δράση. Καλή σας όρεξη…

Αν αρχίσω να αναπολώ τις ταινίες που είδα χάρη στο φεστιβάλ τα τελευταία δέκα χρόνια, θα με πάρουν τα ζουμιά. Ταυτισμένες με τις πιο γλυκές βραδιές του after-summer Σεπτέμβρη, οι Νύχτες Πρεμιέρας σηματοδοτούσαν κάθε φορά το τέλος μιας εποχής και την έναρξη μιας καινούργιας. Δεν ξεχνώ το αφιέρωμα στον Τζον Κασσαβέτη κι αυτό στον Γιασουχίρο Όζου, με το «Τοkyo story» του ’53 να μας ραγίζει την καρδιά. I. Δημάδη
Σινεφιλική, αν και όχι απόλυτα ειρηνική διαδήλωση έξω από το Αττικόν, χαμός στα ενδότερα με ορισμένους να κάθονται στα πόδια των φίλων τους ή στο διάδρομο, για την πρεμιέρα του «Trainspotting» το 1996, που έγινε εις διπλούν. Ούτως ή άλλως θα το βλέπαμε, αν όμως έβγαινε στις αίθουσες το προπέρσινο «Wool 100%», θα ήμουν πεπεισμένη ότι οι διανομείς έπαθαν αισθητική παράκρουση. Ιαπωνικός σουρεαλισμός με έδρα ένα στιλιστικά υπέροχο σκουπιδόσπιτο! Α. Σταματιάδου
Ένιωσα να πυρπολεί την οθόνη το «Battle of Algiers» του Τζίλο Ποντεκόρβο, μια ταινία του ’60 για τους μηχανισμούς τρομοκρατίας και αντι-τρομοκρατίας που κρύβονται πίσω από έναν αντάρτικο πόλεμο, αφέθηκα στο hype που μετέφερε το ιρλανδικό outsider «Once» του John Carney κι όσο κι αν είναι περίεργο, κάτι βρήκα στο κουλό καρτουνάκι του Bill Plympton «Guard Dog». Μ. Κρύου
Ασυναγώνιστο σταρ του φεστιβάλ θεωρώ, προσωπικά, το «Superstar: The Karen Carpenter Story» του Τοντ Χάινς. Το ιδιοφυές σχέδιό του να ξετυλίξει το μεγαλείο –και την τραγωδία– των αδερφών Κάρπεντερ με πρωταγωνιστές κούκλες Μπάρμπι δύσκολα βρίσκει ανταγωνισμό. Ένα ντελίριο μελωδίας και ειρωνείας, όπου οι εικόνες επιτυχίας του απόλυτου αμερικανικού μουσικού διδύμου της εποχής εναλλάσσονται με τα κουτάκια καθαρτικών της ανορεξικής Κάρεν. Δ. Μολόχα
Η κατάμεστη προβολή του «Chelsea Girls» του Άντι Γουόρχολ ένα βράδυ καθημερινής στον Απόλλωνα, οι «Μαργαρίτες» της Βέρα Τσιτίλοβα, το αφιέρωμα στον Κασσαβέτη, στον Όζου αλλά και στο Φεστιβάλ της Αμφισβήτησης, το «Αντάρτικο Πόλης: Η Απαγωγή της Πάτι Χιρστ», το «Hollywoodism»… Μόνο μερικά από τα πιο αξέχαστα μαθήματα Ιστορίας – του σινεμά και όχι μόνο. Δ. Ζευκιλή

Περίεργοι τίτλοι, μακρινές χώρες καταγωγής και παντελώς άγνωστοι σκηνο­θέτες. Σας προτείνουμε τέσσερις ταινίες για σινεφίλ στοιχήματα.

ΠΕΜΠΤΗ 17
ATTIKON
18:00 Ο Χρόνος που Απομένει
20:15 Έτσι Πήραμε το Γούντστοκ
23:00 Tell-Tale
ΑΠΟΛΛΩΝ
17:45 Άντερ
20:30 20.000 Miles Ahead: A Last Drive Story
23:00 Le Donk & Scor-Zay-Zee
00:30 Παράξενο Τσίρκο
ΔΑΝΑΟΣ 1
18:15 Το Χειρόγραφο της Σαραγόσα
22:00 Η Επίθεση του Γιγαντιαίου Μουσακά
24:00 Η Βάλερι στην Εβδομάδα των Θαυμάτων
ΔΑΝΑΟΣ 1
17:30 Σκότωσε το Μπαμπά και Όνειρα Γλυκά
20:00 Μακουνάιμα
22:15 Κάθαρση

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 18
ATTIKON
18:00 Χάρολντ και Μοντ
20:00 Τζούλι & Τζούλια
22:45 Ο Πατέρας των Παιδιών μου
ΑΠΟΛΛΩΝ
18:15 Δόσεις Χωρισμού
20:30 Rock 'N' Roll High School
22:30 Κλαμπ Αυτοκτονίας
00:30 Το Χιόνι Βάφτηκε Κόκκινο
ΔΑΝΑΟΣ 1
17:30 Μια Κάποια Εκπαίδευση
20:15 Καθόλου Προσωπικό
22:30 Johnny Guitar
00:30 Ο Άνθρωπος των Οστών
ΔΑΝΑΟΣ 2
18:00 Αφιέρωμα Ριμπζίνσκι: Επιλογή Μικρού Μήκους
20:30 Grey Gardens
22:45 Ισημερία

ΣΑΒΒΑΤΟ 19
ATTIKON
18:30 Λουίζ-Μισέλ
20:30 Μπάλα για Καταραμένους
22:45 Το Ποτάμι Ανάμεσα
ΑΠΟΛΛΩΝ
17:45 Αφιέρωμα Ριμπζίνσκι: Βιντεοκλίπς, Η Ορχήστρα
20:15 Anvil! Η Ιστορία των Anvil
22:15 This is Spinal Tap!
00:15 Λεία στο Χιόνι
ΔΑΝΑΟΣ 1
17:30 Μικρές Ιστορίες Α΄
19:30 Welcome
22:15 Το "Κατηγορώ" του Ρέμπραντ
00:30 Lesbian Vampire Killers
ΔΑΝΑΟΣ 2
18:30 Δόσεις Χωρισμού
20:4566 Σκηνές στην Αμερική, Ζωή στη Δανία
22:45 Άντερ

ΚΥΡΙΑΚΗ 20
ATTIKON
17:30 Adventureland
19:30 Πεθαίνω στα Γέλια
22:45 The Informant!
ΑΠΟΛΛΩΝ
18:15 Χορεύοντας στις Φαβέλες
20:15 Μια Κυριακή στην Κόλαση
23:00 Γλυκό Δηλητήριο
ΔΑΝΑΟΣ 1
17:15 Ο Άρχων της Διαφυγής
19:30 Fish Tank
22:30 Moon - Φεγγάρι
ΔΑΝΑΟΣ 2
18:00 Ο Τρόπος της Ντίλια, Η Ζερμέν Τιγιόν στο Ραβενσμπρούκ
20:00 Η Τέταρτη Διάσταση, Κάφκα
22:15 Καθόλου Προσωπικό

ΔΕΥΤΕΡΑ 21
ATTIKON
18:30 Μαίρη και Μαξ
20:30 Στρέλλα
23:15 Ο Κίτρινος Πράκτωρ του Χονγκ Κονγκ
ΑΠΟΛΛΩΝ
19:00 Εφιάλτες σε Κόκκινο, Λευκό και Μπλε
21:15 Humpday
23:15 Διάσωση
ΔΑΝΑΟΣ 1
18:00 Οι Πέντε Δοκιμασίες
20:30 Ρούντο και Κούρσι
22:45 Φονικά Extensions
ΔΑΝΑΟΣ 2
18:15 Ο Ιδανικός Κόσμος
20:15 Μπροκ Ένραϊτ
22:15 Χορεύοντας στις Φαβέλες

ΤΡΙΤΗ 22
ATTIKON
18:00 Don McKay
20:00 Coco Chanel & Igor Stravinsky
23:00 Μεγάλη Ζωή
ΑΠΟΛΛΩΝ
18:30 Σύντομες Συνεντεύξεις με Αποκρουστικούς Άντρες
20:15 Double Take
22:15 Φλεγόμενα Πλάσματα, Στη Θάλασσα Αρμενίζουμε, Φιλμ
ΔΑΝΑΟΣ 1
17:30 Τι Απέγινε η Έλλι
20:00 Η Ιστορία του CBGB
22:00 A Space Story
ΔΑΝΑΟΣ 2
18:00 Μικρές Ιστορίες Α΄
20:15 Καλό και Κακό, Ο Τέλειος Άνθρωπος
22:15 Ημέρα Νίκης

ΤΕΤΑΡΤΗ 23
ATTIKON
17:45 Αληθινές Ιστορίες
19:45 Η Πόλη της Ζωής και του Θανάτου
22:30 Stop Making Sense
ΑΠΟΛΛΩΝ
18:00 Η Άμμωμος Σύλληψις του Θαλασσούλη
20:15 All Tomorrow's Parties
22:30 Ξένες σε Ξένη Χώρα:
50 Ελληνικές Ταινίες Μυστηρίου και Φαντασίας
ΔΑΝΑΟΣ 1
17:45 Χωρίς Όνομα
20:00 Τεύχος Σεπτεμβρίου
22:30 Κυνόδοντας
ΔΑΝΑΟΣ 2
18:15 Μεγάλη Ζωή
20:15 Μαίρη και Μαξ
22:15 Κοινωνία